5 Błędów Poznawczych, Które Prowadzą Do Głupich Poglądów

Nie ma głupich poglądów… oczywiście, że są.

Oczywiście to spotyka tylko innych, Tobie się nie zdarza. Twoje poglądy mają mocne wsparcie faktami.

Tylko że błędy poznawcze upośledzają zdolność oceny faktów.

photo by Tambako the Jaguar

Dla pewności: „to moje poglądy i nie muszą mieć uzasadnienia”, „jak przekonania będą miały uzasadnienia to już nie będą przekonaniami”, „każdy ma swoje poglądy i wszystkie są na swój sposób prawdziwe” i inne kwiatki zostawiamy za ikonką „wstecz”. Trochę szacunku, takich rzeczy to (chyba) nawet prawo przyciągania nie głosi.

Czym jest błąd poznawczy? Nieracjonalne postrzeganie jakiegoś aspektu rzeczywistości. Przeważnie ludzie nie zdają sobie z nich sprawy – psychologowie dla odmiany są w pełni świadomi, że je robią. Raczej nie wyłączysz ich na stałe.

Które szczególnie fajnie wpływają na deklarowane poglądy? No i co z nimi zrobić, skoro pozbyć się ich nie da.

Efekty potwierdzania i zaprzeczania

Coś lekkiego na początku. Mamy zwyczaj poszukiwania informacji potwierdzających tezę, która nam pasuje i przeczących takiej, która nam nie pasuje.

Na przykład osoba twierdząca, że świat jest niebezpieczny przeczyta więcej tekstów o wojnach, zabójstwach i rozbojach niż osoba, która uważa otaczającą rzeczywistość za bezpieczną. Do tego lepiej je zapamiętają. A wszystkie argumenty, które nie będą im pasować uznają za mało wiarygodne.

Efekt zgodności

Chcąc zweryfikować hipotezę rzadko udaje nam się zrobić to co trzeba, czyli szukamy dowodów na to, że się mylimy. Przeważnie sprawdzamy czy cokolwiek dowodzi, że mamy racje.

Wyznawca każdej ideologii psychologicznej może Ci opowiedzieć całe mnóstwo sytuacji, które jego teoria świetnie tłumaczy i usprawnia. Po prostu encyklopedia case’ów. Popytaj wyznawców różnych teorii i po prostu poznasz różne przykłady.

Abstrahując od metodologii naukowej, która uczy że 1 eksperyment obalający teorię jest ważniejszy niż 1000 eksperymentów ją wspierających (chyba że zajmujemy się ekonomią. Oni się tym nie przejmują, nie wiem jak to działa) to jak się to ma do życia?

Idealnie działa do poglądów typu „broń zwiększa/zmniejsza liczbę przestępstw” – siadasz i szukasz badań, które wykażą że jest inaczej niż sądzisz. Jeśli i „Twoja” strona i „przeciwna” macie takie badania, to wniosek brzmi „X nie wpływa na Y w prosty sposób” (nie mylić z „każdy ma swoje poglądy i należy je uszanować”. Popularne przejęzyczenie)

Zasada podczepienia

Czyli robienie tego co wszyscy. Skoro tyle osób wyznaje ten sam światopogląd/religię/preferencje smakowe to tak musi być najlepiej. Przecież błędność powszechnych przekonań to zdarzała się 1000 lat temu, no może 200 lat temu, ostatecznie 50 lat temu, no ostatnie wymarły 10 lat temu.

Teraz to już wszyscy jesteśmy światli, a przynajmniej grupa z którą się identyfikuję.

Efekt nadrzędności przekonań

Strasznie fajny schemat. Jeśli mamy jakieś „ważne” przekonanie z dużą dawką emocji to będziemy je wspierać całym pakietem mniejszych.

Wprost za Wiki:

„Przykładowo w USA przy badaniu opinii na temat testów broni jądrowej, zwolennicy zakazania ich stwierdzali zwykle, że powodują one zagrożenie dla zdrowia ludności, nie prowadzą do rozwoju technologii i zwiększają napięcia międzynarodowe. Przeciwnicy zakazu zwykle nie zgadzali się ze wszystkimi tymi trzema opiniami.”

I… i co teraz?

Mamy listę błędów. Nie będziemy się ich pozbywać, bo by nam odbiło (spróbuj podejmować samodzielne decyzje przez tydzień albo nie nabawić się depresji falsyfikując cały swój światopogląd). Mało ważne i szczegółowe poglądy trzeba po prostu zostawić.

Do ważniejszych kwestii, z których wnioskowanie zostawimy podświadomości:

1. Zadaj sobie pytanie „co by mnie przekonało, że jest inaczej”.

2. Zastanów się, czy trochę nie przegiąłeś z warunkami.

3. Sprawdź, czy warunki zachodzą.

Pierwszy punkt rozwiązuje 2 pierwsze błędy poznawcze. Drugi rozwiązuje trzeci 2 ostatnie. Trzeci załatwia efekt zgodności.

To… Kiedy ostatnio przyznałeś, że się mylisz?

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.6/5 (7 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)
5 Błędów Poznawczych, Które Prowadzą Do Głupich Poglądów, 4.6 out of 5 based on 7 ratings
Twoi znajomi też mogą skorzystać!
Autor: Jakub Królikowski

3 genialnych kometarzy

  1. paulina pisze:

    W piatek.

      (Zacytuj)

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  2. GeekyGirl pisze:

    Dzięki za bardzo wartościowy artykuł :)

    Często spotykam na swojej drodze trolli którzy posługują się argumentami typu: „każdy ma swoje poglądy i wszystkie są na swój sposób prawdziwe” -- w jaki sposób najłatwiej obalić takiego potworka?

      (Zacytuj)

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    • Hej :)

      Trochę nie wierzę w dyskusję z kretynami :(
      1. Jeśli chcesz kogoś przekonać -- nie, przestań, zostaw, odejdź.
      2. Jeśli chcesz wygrać publiczną dyskusję -- argumentum ad hitlerum :) „Gdyby wszyscy myśleli tak jak Ty, to Holocaust zakończyłby się wyrżnięciem połowy Europy”. Nie masz racji w jakiś szczególny sposób, ale publika Ci przyklaśnie.
      3. Jeśli musicie współpracować -- w ostateczności możesz wymagać uzasadnienia, dlaczego grupa ma włożyć energię w nieuzasadnione rozwiązanie.

      Generalnie dyskusja z nimi jest bez sensu. Jeśli odpowiednio dużo ludzi zacznie ich ignorować i uznawać za kretynów w końcu uda się ich wykluczyć społecznie i zneutralizować 😀

      Enjoy ;]

        (Zacytuj)

      VN:F [1.9.22_1171]
      Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
      VN:F [1.9.22_1171]
      Rating: +1 (from 1 vote)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Connect with Facebook